انحرافات جنسی چیست؟
انحرافات جنسی یا پارافیلیا (paraphilia) به مجموعه‌ای از تمایلات جنسی اطلاق می‌شود که در آن فرد برای برانگیختگی جنسی خود از شیوه‌ها یا اشیا خاصی استفاده می‌کند که غیرمعمول یا غیرقانونی است. این رفتارها می‌توانند شامل تمایلات به اشیاء خاص، اعمال یا موقعیت‌های خاص یا حتی تمایل به آسیب‌رساندن به خود یا دیگران باشند.
برای تشخیص پرافیلیا، رفتار باید هم برای فرد مبتلا و هم برای دیگران مشکل‌ساز باشد.
فانتزی جنسی چیست؟
فانتزی جنسی به افکار، تصورات یا خیال‌پردازی‌هایی گفته می‌شود که سبب برانگیختگی جنسی در فرد می‌شوند. داشتن فانتزی جنسی طبیعی است و بسیاری از انسان‌ها در طول زندگی خود با آن مواجه می‌شوند.
شرایط تبدیل یک تمایل جنسی یا فانتزی جنسی به اختلال جنسی یا انحراف جنسی بر اساس (DSM5):
- رنج شخصی شدید برای فرد (احساس اضطراب، شرم، اجبار ذهنی و …)
- آسیب رساندن به دیگران یا تهدید به آسیب دیگران
- عدم رضایت یا عدم توانایی طرف مقابل
- شدت، تکرار و اجبار بیش از اندازه‌ی توان طرف مقابل
- حداقل به مدت 6 ماه مداومت داشته باشد.
- سبب رنج شدید روانی یا اختلال عملکرد می‌شود.
انواع انحرافات جنسی بر اساس (DSM5):
- نمایش‌گری جنسی (Exhibitionism)
- تماشاگرایی (Voyeurism)
- مالش‌گرایی (Frotteurism)
- مازوخیسم جنسی (Sexual Masochism disorder)
- سادیسم جنسی (Sexual sadism disorder)
- پدوفیلیا یا میل جنسی به کودکان (Pedophilic disorder)
- فتیش با اشیاء غیرجنسی (Fetishistic disorder)
- برانگیختگی از پوشیدن لباس جنس مخالف (Transvestic disorder)
نمایش‌گری جنسی (Exhibitionism)
نمایش‌گری جنسی نوعی از پارافیلیاست که فرد از نمایش آلت جنسی خود به افراد غریبه یا بدون رضایت آن‌ها برای برانگیختگی جنسی خود لذت می‌برد. این رفتار معمولا در مکان‌های عمومی و شلوغ اتفاق می‌افتد و می‌تواند شامل نمایش بدن یا آلت‌جنسی باشد. نمایش‌گرهای جنسی ممکن است فقط در هنگام مشاهده واکنش‌های دیگران (مانند شوک، ترس یا تعجب) احساس رضایت کنند.
تماشاگرایی (Voyeurism)
تماشاگرایی جنسی نوعی از پارافیلیاست که در آن فرد از تماشای پنهانی و مخفیانه افراد درحال برهنگی، رابطه‌ی جنسی یا فعالیت خصوصی آن‌ها؛ بدون اطلاع و رضایت‌شان، تحریک جنسی پیدا می‌کند. فرد تمایل دارد از پشت پنجره، دوربین مخفی یا مکان‌های پنهان، دیگران را در موقعیت‌های خصوصی (حمام، رختکن، اتاق خواب) تماشا می‌کند. این افراد فقط با تماشا تحریک و ارضا می‌شوند، نه با برقراری رابطه‌ی مستقیم جنسی.
مالش‌گرایی (Frotteurism)
مالش‌گرایی جنسی نوعی از پارافیلیاست که در آن فرد با مالیدن بدن یا آلت جنسی خود به بدن افراد ناآشنا (معمولا در مکان‌های شلوغ) و بدون رضایت آن‌ها، تحریک یا ارضای جنسی پیدا می‌کند. این رفتار معمولا در مکان‌هایی مانند مترو، اتوبوس، صف‌ها یا تجمعات رخ می‌دهد و فرد سعی می‌کند آن را مخفیانه و بدون جلب‌توجه انجام بدهد. قربانی از این رفتار آگاه نیست یا رضایت ندارد و در دام فرد مالش‌گر می‌افتد.
مازوخیسم جنسی (Sexual Masochism disorder)
مازوخیسم جنسی یعنی لذت‌بردن جنسی از رنج، درد، تحقیر یا کنترل شدن توسط دیگری. فرد مازوخیست با قرارگرفتن در موقعیت‌هایی که درد یا خفت (جسمی یا روانی) بر او وارد می‌شود، تحریک و ارضا می‌شود.
مثالهایی از رفتار مازوخیستی:
- خواستن بسته شدن چشم‌ها یا دست‌ها به هنگام رابطه
- تحریک شدن از دریافت سیلی، شلاق یا الفاظ تحقیرآمیز
- تصورشدن در نقش برده‌ی جنسی یا کنترل‌شونده در فانتزی‌های جنسی
فروید معتقد بود که افراد مازوخیست، اضطراب‌ها و ترس‌های دوران کودکی‌شان مانند ترس از تنبیه یا طرد را در بزرگسالی تبدیل به لذت جنسی می‌کنند. فردی که ناخودآگاه احساس گناه یا بی‌ارزشی دارد، با دریافت تنبیه یا درد، گویی خودش را مجازات می‌کند و احساس رهایی دارد. او تمایل دارد که خودش را به‌طورکامل در رابطه حذف کند و فقط ابزار و یا وسیله‌ای برای لذت‌بردن طرف مقابل باشد.
چرا یک فرد باید در رابطه‌ی جنسی ازدردکشیدن لذت ببرد؟
- برخی افراد در کودکی و نوجوانی، درد و تحقیر و کنترل شدن را تجربه کرده‌اند، اما چون هرگز نتوانستند آن احساسات را ابراز یا پردازش کنند، ذهن آنان این احساسات رنج را به لذت تبدیل کرده است تا بتواند با آن کنار بیاید. برای نمونه، بچه‌ای که پیوسته سرزنش یا تنبیه می‌شد، ناخودآگاه یاد گرفته است که این دردها بخشی از محبت هستند و اکنون در بزرگسالی، هنگامی که در رابطه تحقیر می‌شود، تحقیر را به‌جای آسیب با تحریک جنسی اشتباه می‌گیرد.
- فردی که ناخودآگاه احساس گناه یا بی‌ارزشی دارد، با دریافت تنبیه یا درد، گویی خودش را مجازات کرده و احساس رهایی می‌کند. گمان می‌کند که باید تنبیه شود تا «پاک» یا «قابل دوست داشتن» باشد و رابطه‌ای که در آن تحقیر می‌شود به او احساس رهایی یا آشتی با خود می‌دهد.
نکته: مازوخیست همیشه به معنای دوست داشتن درد نیست، گاهی یعنی دردی که ذهن باهاش کنار آمده است یا تنبیهی است که به راهی برای کنترل، رهایی یا لذت بردن تبدیل شده است.
سادیسم جنسی (Sexual sadism disorder)
سادیسم جنسی به این معناست که فرد از آزاردادن، تحقیرکردن یا کنترل داشتن دیگران در موقعیت جنسی، تحریک می‌شود یا لذت جنسی می‌برد. این لذت می‌تواند ازدرد فیزیکی، تحقیرکلامی، تسلط روانی یا تخریب عزت‌نفس طرف مقابل به‌دست بیاید.
مثالهایی از رفتار سادیستی:
- بستن چشم‌ها یا دست‌ها و پاها به هنگام رابطه
- تحقیرکلامی یا جسمی شریک جنسی
- لذت بردن از تسلط مطلق در رابطه‌ی جنسی
- خیال‌پردازی درباره‌ی شکنجه، زورگویی و زورگیری یا تسخیر دیگران
چرا یک فرد باید در رابطه‌ی جنسی از رنج دادن دیگران لذت ببرد؟
- فردی که در ناخودآگاه خودش را حقیر می‌داند، برای پوشاندن این حس، سعی دارد با آزار دیگران احساس برتری و قدرت پیدا کند.
- در مراحل رشد روانی-جنسی فروید، کودکانی که در کنترل و قدرت دچار تعارض شده‌اند، ممکن است در بزرگسالی برای بازپس‌گیری کنترل به سادیسم روی بیاورند. (تثبیت در مرحله‌ی مقعدی-آلتی)
نکته: سادیسم جنسی یعنی لذت از تسلط و آزار. گاهی از رنج‌های سرکوب شده‌ی فرد، خشم یا نیاز به احساس قدرت در او می‌آید. فرد سادیست از دادن درد لذت می‌برد و فرد مازوخیست از دریافت درد لذت می‌برد. دریک رابطه‌ی جنسی اغلب این دونقش دریک رابطه مکمل یکدیگر هستند. اگر مکمل نباشد و رفتارهای سادیسمی بدون رضایت طرف مقابل (مازوخیسم) باشد، دیگر انحراف نیست، یک نوع اختلال جنسی است که نیاز به درمان فوری دارد.
پدوفیلیا یا میل جنسی به کودکان (Pedophilic disorder)
پدوفیلیا نوعی از پارافیلیا (انحراف جنسی) است که در آن فرد نسبت به کودکان نابالغ زیر 13 سال میل و فانتزی جنسی مکرر دارد. فرد پدوفیلیا حداقل باید 16 سال سن داشته باشد و از کودک قربانی 5 سال بزرگ‌تر باشد. پدوفیلیا ناشی از بازتاب تعارض‌های درونی، اضطراب‌های اولیه و نیاز به کنترل یا بازسازی رابطه‌ی از دست رفته در دوران کودکی تلقی می‌شود. فرد پدوفیلی ممکن است ناخودآگاه، کودک را نماد وابستگی، اطاعت، معصومیت یا فرصتی برای جبران شکست‌های عاطفی گذشته‌ی خود ببیند.
فتیش با اشیاء غیرجنسی (Fetishistic disorder)
برانگیختگی جنسی شدید و مکرر نسبت به یک شیء، بخش خاصی از بدن یا ماده‌ای غیرزنده که به تنهایی یا همراه با رابطه‌ی جنسی سبب لذت جنسی می‌شود.
مثالهایی از رفتار فیتیشیسم:
- فیتیش پا
- فیتیش لباس زیر
- فیتیش چرم یا لاتکس
- فیتیش بوی عرق یا موی سر
- فیتیش اشیای خاص مثل کفش، جوراب، ماسک، دستکش و…
نکته: ممکن است فرد در دوران نوجوانی، اولین تجربه‌ی جنسی خود را با حضور آن شیء خاص تجربه کرده است و ذهن فرد، آن شیء را درجایگاه شرط لازم و ضروری برای تحریک ثبت کرده است.
فیتیش مبدل پوشی یا برانگیختگی از پوشیدن لباس جنس مخالف (Transvestic disorder)
برانگیختگی جنسی مکرر و شدید از پوشیدن لباس جنس مخالف، (معمولا توسط مردان دگرجنس‌گرا) را فیتیش مبدل‌پوشی می‌گویند. این کار برای تحریک جنسی انجام می‌گیرد نه لزوما برای هویت جنسیتی. در ابتدا ممکن است فرد فقط برای برانگیختگی جنسی، لباس جنس مخالف بپوشد، اما به مرور حالت روانی و هویتی پیدا می‌کند.
