نام کتابها: انتری که لوطیاش مرده بود، روز اول قبر، چراغ آخر، خیمهشببازی.
نویسنده: صادق چوبک
رده: از بهترینهای داستان فارسی
.
🟤 صادق چوبک از پیشگامان داستاننویسی ایران و مهمترین و برترین نویسندگان تاریخ ادبیات داستانی ایران است. قلم توانمند و نگاه بیطرفانه و بیترحم چوبک به فساد و زشتی، از او نویسندهای منحصربهفرد میسازد. چوبک اعماق جامعهای بیمار و اسیرِ خرافات را میکاود و تصویری هراسناک از آن بهدست میدهد. در جهان داستانی او هیچکس به دیگری اعتماد ندارد و خبری از عشق و شفقت نیست. تنها هراس و فساد و مرگ است که واقعیت دارد و زندگی جامعهای عقبمانده، از زاویهای تازه توصیف میشود. تمامی آثار صادق چوبک از بهترین آثار داستانی فارسی هستند و از برجستهترین نمونههای نثر فارسی در ادبیات معاصر ایران بهشمار میروند. از جمله: رمانهای سنگ صبور و تنگسیر و مجموعه داستانهای کوتاه روز اول قبر، چراغ آخر، خیمهشببازی و انتری که لوطیاش مرده بود.
.
🔵 داستان کوتاه «انتری که لوطیاش مرده بود»، یک داستان تمثیلی ایرانی و سرشار از نمادپردازی است. «لوطی جهان»، «مخمل»، «معرکهگیری»، «زنجیر»، «شاهین»، «تبردارها» و … نمونههایی از این نمادها هستند.
لوطی جهان نمایندهی استبداد و زورگویی است که دورهی آن به پایان رسیده است. مرگ او نیز مرگی نمادین است. شب قبل از مرگاش سه بست افیون میکشد و داخل کندهی بزرگ بلوط خشکیدهی کهنسالی که حتی یک برگ سبز هم ندارد میخوابد. در واقع لوطی جهان در تابوت خویش دفن میشود که متناسب وضع و موقعیت اوست.
«مخمل» نماد مردم است که در بند زنجیر و استثمار و تحقیر دولتمردان مستبد قرار گرفته است. سیستمی استبدادی که هرگز به مردمش اعتماد نمیکند همچنان که لوطی به مخمل اعتماد نداشت و میگفت: «از انتر حیوونی حرومزادهتر تو دنیا نیس. تا چشم آدمو میپاد زهرش را میریزه. یکوخت دیدی آدمو تو خواب خفه کرد.»
بالاخره لوطی همانند آن درخت بلوط خشکیده میپوسد و میمیرد. حالا مخمل آزاد است. او نماد مردمی است که سالها در بند زنجیر بودهاند و حالا شرایطی فراهم شده که آزاد باشند و سرنوشت خود را بدست گیرند. مخمل میخ زنجیر را از زمین میکند و با خود میبرد. او با این عمل ارزشها و هنجارهای جامعهی کهنه را در هم شکسته و خود را برای زندگی تازهای بدون اسارت قید و بندهای کهنه آماده میسازد. اولین احساسی که به سراغ مخمل میآید ترس و دلهره به خاطر زندگی در دنیایی است که برای او ناشناخته است. او میخواهد تغییر کند اما «فرهنگ استبدادزده» و «عدم آگاهی» به مانند زنجیری همراه و همزاد او شده و مانع حرکتش است. آزادی بدون آگاهی که انسانها را به سرمنزل اول خود یعنی استبداد باز میگرداند.
مخمل نزد جسد لوطی بازمیگردد تا از او کمک بخواد، او لوطی که مرده است کاری از دستاش برنمیآید. مخمل خود دست به کار میشود. او از هرلحظه نزدیکشدن تبردارها و سایههول آنان میترسد و در صدد است زنجیر خود را پاره کند.
.
خیمهشببازی: نخستین مجموعهی داستانی چوبک است که در سال ۱۳۲۴ منتشر شد. شامل داستانهای: نفتی، گلهای گوشتی، عدل، زیر چراغ قرمز، آخرشب، مردی در قفس، پیراهن زرشکی، مسیو الیاس، اسائه ادب (تقدیم به صادق هدایت)، بعدازظهر آخر پاییز (تقدیم به مسعود فرزاد)، یحیی.
.
🔵 روز اول قبر: سومین مجموعهی داستانی چوبک است که در سال ۱۳۴۴ منتشر شد. شامل داستانهای: گورکن، چشم شیشهای، دسته گل، یک چیز خاکستری، پاچه خیزک، روز اول قبر، همراه، عروسک فروشی، یک شب بیخوابی، همراه، هفتخط.
.
🟢 چراغ آخر: چهارمین مجموعهی داستانی چوبک است که در سال ۱۳۴۴ منتشر شد. شامل داستانهای: چراغ آخر، دزد قالپاق، کفترباز، بچه گربهای که چشمانش باز نشده بود، اسب چوبی، آتما، سگ من، توپ لاستیکی، دوست، پریزاد و پریماه.
.
🔴 نظر شخصی: «از نقاط قوت چوبک انتخاب زبان مناسب هر شخصیت است که بنابر فضای داستان، لحن و لهجهی خاص خود را دارد. شخصیتها جان دارند و صحنههای داستان زنده و ملموس هستند. توصیفات نویسنده کوتاه و دقیق است و نثر او قوی، ساده و روان میباشد.»
.
🟠 از متن کتابها: «پسرک نام به خصوصی نداشت. جعفر، جواد، اکبر، علی، همه را صداش میکردند. پرویز بوره هم صداش میکردند؛ چون موهای سرش ومژگانش سرخ زنجبیلی بود و چشمانش زاغ و پوستش سفید بود. شناسنامه نداشت؛ اما در دفتر دارالتأدیب زندان اسمش حسن خونه تِخی ضبط شده بود و این اسم روش مانده بود.»
.
✍️👩🏻💻 نویسنده: نرگس لالانی